Ideologjia e klasës së mesme


Pjesë nga ligjerata “Mbi ideologjitë dominuese të botës bashkëkohore” nga Alain Badiou

Përktheu: Arlind Manxhuka

Nëse ideologjia është niveli subjektiv i vlerave dhe opinioneve të klasave shoqërore dhe nëse bota objektive është e ndarë, atëherë, përfundimisht, ne nuk mund të flasim vetëm për një ideologji, por gjithmonë për dy sosh. Dy ideologji të kundërta. Ideologjia është një koncept dialektik, koncept ky që gjithashtu është edhe kontradiktë, kontradiktë mes dy ideologjive komplet të kundërta. Në njërën anë kemi ideologjinë dominante, e cila është ideologjia borgjeze dhe ideologjia e dominuar, e cila është ajo proletare.

Sipas Althuserit kontradikta e vërtetë nuk është mes dy ideologjive, mirëpo mes ideologjisë dhe shkencës. Ideologjia është një diçka imagjinare, diçka në kuptimin e reprezentimit të pastër të botës reale dhe shkenca si koncept i vërtetë i botës. Kështu kemi dy kontradikta të kontradiktave, së pari, kontradikta ideologji-ideologji, pra kontradikta e dy ideologjive partikulare dhe, së dyti, kontradikta ideologji-shkencë, që është kontradikta mes shkencës si universalitet dhe ideologjisë si partikularitet. Në fund mund të themi që konflikti ideologjik ekziston edhe në nivel filozofik, si përplasje mes partikularitetit (ideologjia) dhe universalitetit (shkenca), teksa ky konflikt shfaqet si konflikt klasor në nivel të shoqërisë në histori.

Sipas ideologjisë së sotme dominuese, që është ajo kapitaliste, qëllimi i ekzistencës është jeta e mirë dhe kjo jetë e mirë është kënaqësia materiale dhe sociale. Nuk ka ndonjë ide të madhe të ekzistencës.

Konkluza e Althuserit se në kontradiktë janë, në njërën anë, materializmi revolucionar, dhe në anën tjetër, idealizmi borgjez, duket të jetë i pasaktë. Ideja e një shoqërie komuniste, pa pronë private, sot ndoshta, është utopi idealiste. Althuseri thotë se shkenca është në anën e ideologjisë revolucionare, por me këtë  teknologji dhe prodhim të materialeve duket që është në anën e asaj kapitaliste. Kësisoj duket që filozofinë e Althuserit duhet ta rrotullojmë , materializmin në anën e borgjezisë, ndërkaq idealizmin në anën e revolucionarëve.

Në gjithë vizionin historik të konfliktit ideologjik ne gjithnjë kemi dy terma: borgjezia dhe proletariati, materializmi dhe idealizmi e kështu me radhë. Por, sot duhet vrojtojmë një klasë të re, klasën e mesme.

Sot kemi një klasë të mesme, të cilën nuk mund ta shpjegojnë në terma të këtyre kontradiktave, në këtë sens klasa e mesme sot është vendimtare në aspektin politik. Ideologjinë duhet ta ndajmë në tri grupe: grupi dominant, masa që s’ka asgjë dhe klasa e mesme. Këtu duhet të shtrojmë një pyetje. Cila është dispozita ideologjike e klasës së mesme?  Ideologjia e klasës së mesme është e përbërë nga dy elemente: klasa e mesme pranon dominimin e kapitalizmit, pra pranon dominimin e oligarkisë së vogël, dhe ka disa kushte në lidhje me liritë individuale. Ata pranojnë dominimin e kapitalizmit global nëse lokalisht ekziston forma e demokratike e shtetit. Pjesa e parë e ideologjisë së klasës së mesme mund të quhet materializëm demokratik.

Elementi i dytë është ajo se klasa e mesme refuzon të përzihet me masën e madhe të njerëzve të varfër. Këtu është problemi i kësaj klase, e cila shfaqet me tendenca agresive ndaj të varfërve, të huajve etj. Frika e klasës së mesme qëndron në rënien e statusit të tyre, dhe si rezultat i gjithë ksaj këtë element e quaj materializëm konservator. Kështu, për të sqaruar përfundimisht në mënyrë komplete situatën ideologjike të klasës së sotme të mesme ne mund të themi diçka kështu: kemi një sfond që ka natyrë materialiste, pra një materializëm modern, që përfundimisht është pranim i kapitalizmit dhe pranim i varfërisë globale, i oligarkisë së vogël. Edhe brenda këtij sfondi kemi një kontradiktë mes materializmit demokratik dhe atij konservator.

Nga kjo ndarje kemi edhe strukturën e shtetit modern. Partinë republikane dhe demokratike, atë konservatore dhe demokratike, pra ashtu siç e dimë këto të dyja e pranojnë dominimin kapitalist.

Advertisements

Alain Badiou on the Women’s Question


Extract from the lecture “About the fate of contemporary girls” held by Alain Badiou


Contemporary capitalism is urging, and will eventually require, women to take upon themselves the new form of the One with which it wants to replace the One of symbolic authority, to replace the legitimate, religious authority of the Name-of-the-Father – namely, the One of consumerist, competitive individualism. Boys provide a weak, adolescent, frivolous, lawless, or even a borderline criminal version of this individualism. The girl-woman is being urged to provide a tough, mature, serious, legal, and punitive version of competitive, consumerist individualism. That’s why there is a whole bourgeois, authoritarian brand of feminism. It is not calling for a different world to be created but for the world as it is to be turned over to woman power. This feminism demands that women be judges, army generals, bankers, CEOs, Members of Parliament, government ministers, and presidents, and that even for women who aren’t any of those things – i.e., almost all women – this be the norm of women’s equality and their social value. To that effect, women are regarded as a reserve army for triumphant capitalism. So, far from being part of the process that creates something different from the One, that creates the Two and the passing-between-Two, a woman becomes the model of the new One, the One that stands boldly and brashly before the competitive market and is both its servant and its master.

Contemporary woman will be the symbol of the new One, erected on the ruins of the Name-of-the-Father. As a result, three of the ancient figures of the feminine – dangerous seduction, the amorous gift, and the mystical sublime – disappear. To be sure, the woman-One is naturally seductive, because seduction is a major weapon of competition. Women bankers and board chairwomen pride themselves on their ability to remain women, precisely in the sense of the seductress. The danger that such seduction represents, however, is one of the One’s weapons; it is by no means its double or a threat to it. Seduction is in the service of power. That’s why it must not be associated with the selfabandonment of love, which is a weakness and a kind of alienation. The woman-One is free, she’s a tough fighter, and if she decides to get into a relationship, it will be based on a contract with mutual benefits. Love becomes the existential form of the contract; it is just one deal among others. And lastly, the woman-One couldn’t care less about the mystical sublime. She would much prefer to run real organizations.

Basically, the idea is that not only can women do everything men do, but, under the conditions of capitalism, they can do it better than men. They’ll be more realistic than men, more relentless, more tenacious. Why? Precisely because girls no longer have to become the women that they already are, while boys don’t know how to become the men that they are not. So the One of individualism is stronger in women than in men.

If we were to indulge in a little science-fiction, perhaps we could simply predict the extinction of the male gender. You’d just have to freeze the sperm of a few tens of millions of men, which would amount to billions of genetic possibilities. Reproduction would thus be guaranteed by artificial insemination. All the males could then be exterminated. And, just as with bees or ants, humanity would only consist of women, who would do everything very well, given that the symbolic order would be minimal, being only the order required by the actual situation of capitalism.

After all, what capitalism requires is a life consisting of work, needs, and satisfactions. An animal life, in short. And it has been proven that what an animal life needs most is females, the males existing only for reproduction. But humanity has perfectly mastered artificial reproduction, without the need for mating or males. So, for the first time in human history, the end of the male gender is a real possibility.

However fictitious this prospect may be, it clearly shows that the crux of it all today is the reproduction of the human race, its modalities and its symbolism. This is the second problem of femininity today. I said that the figures of the Seductress, the Lover, and the Saint were directly threatened with extinction. But what about the figure of woman as a servant? The problem here is that if we admit that women can do everything that men do, the converse, for the time being, is not true. There is one thing that men absolutely can’t do, and that’s give birth to a baby. Accordingly, the woman remains a servant, naturally not of one man but of the whole human race. If, like men, but for reasons of personal convenience, she declared herself to be incapable of reproducing, incapable of childbearing, then the human race would just have to expect to become extinct. In this sense, for the time being, even the woman-One of capitalism remains a servant: a servant of humanity. That’s why the conversation is so often focused on this one topic today: childbearing, reproduction. These are all the socalled “social” issues that we’re constantly hearing about: abortion, infanticide, the responsibility for childcare, sexual consent, homosexual couples, surrogate mothers, and so on. It is also why bourgeois feminism manifests a sort of hostility to motherhood, the last refuge of the old servant figure. This can be seen, for example, in the writings of Elisabeth Badinter,1 who demands that we put an end to the idea of a “maternal instinct” and affirm that a woman exists fully and completely even if she doesn’t have children and doesn’t want to have any. That position is perfectly consistent with the contemporary girl-woman, because if a girl is already a woman, the converse is also true: every woman can be a girl, with no desire for children. That may be a completely legitimate option. But you have to admit that it can’t be a rule, because the problem is, when a rule is formulated, the consequences of its universalization, as Kant put it, always have to be considered. However, the universalization of the refusal to bear children amounts, quite simply, to the end of the human race. This is such a dim prospect that everyone, of course, ultimately prefers for women to remain the servants of humanity. Once again, this divides the One of the capitalist feminine into a creative duality and thereby raises a very difficult subjective problem for it.

At this point, I feel like saying: let contemporary capitalist societies deal with this problem that they’ve created, after all. My still very unclear view of things is that we’ve got to both accept the end of the traditional figures and reject the figure of the woman-One as capitalism’s reserve army. Women will break out, have already frequently broken out, of the imaginary and symbolic circle made up of the four figures of the Servant, the Seductress, the Lover, and the Saint. But many of them are in no way resigned, on the basis of this negative freedom, to the opposite fate of the woman- One of capital. They know that this contemporary figure destroys the capacity of the Two and replaces it with an abstract unity of servitude. They know that, as a result, childbearing, detached from strong symbolizations, will only subsist as irreducible domestic service, as creativity without any glory. They see that the prospect, even if only a fantasy, of men’s extinction would forever make them slaves of themselves and unleash their latent ferocity. What must be affirmed above all, whether you’re a man or a woman, is that, to the extent that it exists at all, the woman question cannot be determined by the demands of contemporary capitalist societies. We need to choose a completely external starting point. And this is probably why, for the first time, there’s no escaping the fact that the feminine, as newly clarified, is linked to a philosophical gesture. Because the new starting point can be neither biological nor social nor legal. It can only be a gesture of thought linked to the creation of symbols. A gesture linked, therefore, to the adventures of philosophy, and one that is all the newer given that this female creation of symbols will have to include childbearing in a dimension different from reproductive animality.

Let’s assume that the order of symbol creation, or the order of the Law, is no longer absolutely dependent on the Nameof- the-Father. We then have a thinking of truths free of all transcendence. God is really dead. And since God is dead, the absolute One of male closure can no longer govern the entire order of symbolic and philosophical thinking. A sexuation of this thinking is inevitable. How, then, does this sexuation function in the real domains of these truths without God, without paternal guarantee? These are the questions we need to begin with. Concretely: what is a woman who engages in the politics of emancipation? What is a woman artist, musician, painter, or poet? A woman who is brilliant in math or physics? A woman who, rather than being some mysterious goddess, takes equal responsibility for thought and action in a love relationship? What is a woman philosopher? And, conversely, what do creative politics, poetry, music, cinema, mathematics, or love become – what does philosophy become – once the word “woman” resonates in them in tune with the power of symbol-creating equality?

These questions are being worked on, because women are working on them, in a new in-between place that can be described as: neither Tradition nor the dominant Contemporary. Women will pass between the two and subvert the One that they are being urged to become. This is a unique tension. Indeed, women should be much more wary today of what capitalism is offering them in the way of liberation than they should be of men. I don’t know what women will invent, given the predicament they’re in. But I trust them absolutely. What I’m sure of, without really knowing why, is that they’ll invent a new girl. She will be the girl who is determined to become the new woman, the woman that women are not and must become, the woman who is fully involved in the creation of symbols and will also include childbearing in it. The woman who will thereby induce men to share fully in all the consequences, henceforth universally symbolized, of reproduction. So childbearing and childcare will never again mean being a servant. Men and women will share in a new universal symbolization of birth and all its consequences. This girl, as yet unknown but who is coming, will be able to proclaim, is probably already proclaiming somewhere, to the sky empty of God:

Beautiful heaven, true heaven, look how I change!-

1 See The Conflict: How Modern Motherhood Undermines the Status o f Women (New York: Metropolitan Books, 2012).

2 Paul Valery, “The Graveyard by the Sea,” tr. C. Day Lewis, in Selected Writings o f Paul Valery (New York: New Directions, 1964), 43.

Lumturia – paaftësia e subjektit për t’u përballur me pasojat e dëshirës së tij


Nga: Slavoj Zizek, The Puppet and the Dwarf: The Perverse Core of Christianity
Përktheu: Arlind Manxhuka

Lumturia pra, për ta vënë në terma të Badiou-së, nuk është një kategori e së vërtetës, por një kategori e Qenies së thjeshtë, dhe, si e tillë, e hutuar, e papërcaktuar,  kujtojmë këtu përgjigjen proverbiale të një imthi gjerman  “romancën emocionuese të ortodoksisë” i cili, kur u pyet “A jeni të lumtur ?,” u përgjigj: “Po, po, unë jam shumë i lumtur, aber nicht glücklich bin ich…”). Kjo është një kategori pagane sepse sipas paganëve qëllimi i jetës është për të jetuar një jetë të lumtur (ideja e të jetuarit “në lumturi ” është një version i kristianizuar i paganizmit), dhe përvoja fetare apo veprimtaria politike e tyre është konsideruar si një formë më e lartë e lumturisë (shih Aristotelin) –s’është çudi që vetë Dalai Lama ka pasur sukses të tillë kohët e fundit duke predikuar ungjillin e lumturisë në mbarë botën, dhe nuk është çudi që ai ka gjetur përgjigjen më të madhe pikërisht në Shtetet e Bashkuara, perandoria e fundit e (ndjekja e) lumturisë. . . . Me pak fjalë, “lumturia” është një kategori e parimit të kënaqësisë, dhe çfarë dëmton atë është këmbëngulja në të Përtejshmen e parimit të kënaqësisë.

Në kuptimin të ngushtë Lakanian të fjalës, ne duhet pra të parashtrojmë se “lumturia” mbështetet në paaftësinë e subjektit ose papërgatitjen e plotës për t’u përballur me pasojat e dëshirës së saj: çmimi i lumturisë është që subjekti mbetet i mbërthyer në mospërputhje me dëshirën e tij. Në jetën tonë të përditshme, ne (prentdojmë se) dëshirojmë gjëra të cilat ne nuk i dëshirojmë vërtetë, në mënyrë që në fund të fundit, gjëja më e keqe që mund të ndodhë është që të marrim atë që  “zyrtarisht” dëshirojmë. Kështu lumturia është në thelb hipokrite: është lumturia e ëndërrimit për gjëra që ne në të vërtetë nuk i duam.

 

Përsëritja dhe Postmoderniteti


Nga libri i Slavoj Zizek “Enjoy your Symptom!”
Përktheu: Arlind Manxhuka

Koncepti i Benjaminit për përsëritjen si pezëm, pezullim i vazhdueshmërisë historike, formon një kundërshtim të duhur ndaj këtij trajtimi (postmodern), që prej se, të dy termet këmbejnë ‘vlerat’ e tyre respektive: për Benjaminin,  ‘e vërteta’ shtrihet në anën e pezmit johistorik, përderisa Historia është gjithmonë ‘false’, një narracion i fituesit i cili legjitimon fitoren e tij duke prezentuar zhvillimin paraprak si vazhdimësi lineare që çon te triumfi i tij final.
Continue reading “Përsëritja dhe Postmoderniteti”

Lenin – Notes of a Publicist (Shkurt, 1922)


Le ta imagjinojmë një njeri që është duke i’u ngjitur një mali shumë të lartë, të thepisur dhe të pashkelur më parë. Le të supozojmë se ai ka kapërcyer vështirësitë dhe rreziqet e papara dhe tani me sukses ka arritur të ngjitet në një pikë shumë të lartë ku asnjë paraardhës i tij nuk është ngjitur më parë, por që megjithatë ende nuk e ka arritur majën. Ai e gjen vetën në një pozicion ku nuk është thjeshtë e vështirë dhe e rrezikshme të vazhdohet tutje në rrugën që ka përzgjedhur por është edhe e pamundur të vazhdohet më tej. Ai detyrohet të kthehet prapa, të zbresë, të kërkojë një rrugë tjetër, më të gjatë ndoshta, por që do t’ia mundësojë atij ta arrijë majën e malit. Zbritja nga ajo lartësi që askush para tij nuk ka arritur provohet të jetë më e vështirë dhe më e rrezikshme për udhëtarin tonë imagjinarë se sa ngjitja e tij – është më e lehtë të rrëshqasë dhe nuk është aspak e lehtë të zgjedh një terren për të vendosur lirshëm këmbën; nuk e ka më as atë dehjen që e kishte përgjatë qëllimit për ta mbërritë cakun që i kishte vënë vetes etj. Ai duhet tashmë ta lidh një litarë rreth vetes, të shpenzojë orë të tëra me një shkop alpinisti për ta mbajtë vetën përgjatë rrugës; atij i duhet të lëvizë me ritmin e një kërmilli dhe të zbres poshtë, largë nga qëllimi që i kishte vënë vetes, largë nga caku; ai nuk e di se as kur do të përfundojë kjo zbritje e dhimbshme dhe e rrezikshme e tij sikurse nuk e di se a do të gjejë një rrugë më të shkurtër për të zbritur.
Continue reading “Lenin – Notes of a Publicist (Shkurt, 1922)”

Kushti për emancipim: Censura e pamëshirshme ndaj vetës



Pika kyçe që duhet ta kemi gjithmonë në mendje është se ne jetojmë në një epokë post-politike të natyralizimit të ekonomisë. Vendimet politike si rregull na prezantohen si çështje të pastra të nevojave ekonomike. Kur masat e shkurtimit na imponohen, neve në vazhdimësi na thuhet se si kjo është thjeshtë mënyra se si gjërat duhet të procedohen. Në kushte të tilla, ushtrimi i pushtetit – dhe kjo është kyçe – nuk mbështetet më në censurë por në lejueshmërinë e pa-cenuar. Do të doja këtu ta citoj shokun tim Alain Badiou i cili shkroi se: “Qëkur është e sigurt në aftësinë e vet për të kontrolluar fusha të tëra të dukshmërisë dhe dëgjueshmërisë përmes ligjeve që qeverisin qarkullimin komercial dhe komunikimin demokratik, Perandoria (shoqëria e sotshme globale)më nuk censuron asgjë. I gjithë arti dhe i gjithë mendimi, rrënohen kur e pranojmë këtë leje për të konsumuar, për të komunikuar dhe shijuar. Ne duhet të aplikojmë censurë të pamëshirshëm ndaj vetvetes.”
Continue reading “Kushti për emancipim: Censura e pamëshirshme ndaj vetës”

Zizek: Kur flasim për të pamundshmen flasim për ideologji, jo për fakte të ftohta


Sot, vetë ideja për një transformim radikal shoqërorë na paraqitet si një ëndërr e pamundshme. Por ky term – e pamundshme – duhet të na bëjë të mendojmë. E pamundshmja dhe e mundshmja distribuohen në mënyra të çuditshme sot.

Nga njëra anë, në domenin e lirisë personale dhe teknologjisë shkencore na thuhet në vazhdimësi se si asgjë nuk është e pamundshme: ne mund ta shijojmë seksin në të gjitha verzionet perverse, të kemi qasje në arkiva të tëra të muzikës e të filmit që janë në dispozicion për ne falas; shkuarja në hapësirë është e mundshme për gjithësecilin (megjithëse vetëm për ata që kanë para); pastaj kemi mundësinë ta rrisim mundësinë tonë psikike; të manipulojmë bazën tonë gjenetike deri në ëndërrën gnostike të arritjes së pavdekësisë duke e transformuar identitetin tonë në një software të cilin më pas vetëm e downlodojmë dhe e vendosim veten në një hardware të ri.
Continue reading “Zizek: Kur flasim për të pamundshmen flasim për ideologji, jo për fakte të ftohta”

Kapitalizmi dhe borgjezia: Nxënësi i magjistarit


Balada e famshme e Goethe-s, (Der Zauberlehrling, 1797) apo në shqip: Nxënësi i Magjistarit, ofron alegorinë më të mirë për atë se si Marksi e konceptonte kapitalizmin, për të cilin ai në mënyrë të paharrueshme përshkroi se si karakterizohet nga një lloj magjie  —  “Magjinë që i rrethon produktet e punës kur ato marrin formën e mallrave.”

Continue reading “Kapitalizmi dhe borgjezia: Nxënësi i magjistarit”